Chuyện tiền chung, tiền riêng giữa vợ chồng

Đây là đề tài được đánh giá là vấn đề muôn thuở giữa các cặp vợ chồng với rất nhiều luồng ý kiến trái chiều nhau, từ thái cực "tiền ai ấy sài" đến thái cực "công khai minh bạch, tập trung dân chủ" và ai cũng nêu lý do có vẻ hợp lý để bảo vệ quan điểm của mình.

Vậy trên quan điểm của 1 gia đình có sự hiểu biết về quản lý tài chính cá nhân và có mơ ước sớm đạt đến sự tự do tài chính thì đâu là mô hình phù hợp?

Theo "Người giàu có nhất thành Babylon", để có thể chữa trị túi tiền trống rỗng, bước đầu tiến đến sự giàu có, bạn cần phải kiểm soát được những khoản chi tiêu của gia đình nhằm tích luỹ tối đa những "nô lệ bằng vàng" làm việc cho mình. Trong bối cảnh xã hội "Người giàu có nhất thành Babylon", người đàn ông trong gia đình giữ vị trí độc tôn, người giữ tay hòm chìa khoá và quyết định toàn bộ các vấn đề tài chính trong gia đình. Với quyền lực này, chỉ cần người chủ gia đình có ý thức, quyết tâm và một ít độc tài thì sẽ có thể dễ dàng kiểm soát được các khoản thu chi của gia đình. Tuy nhiên, điều này thực sự không dễ thực hiện được trong hoàn cảnh gia đình hiện đại ngày nay, khi mà cả vợ và chồng đều có thể có những khoản thu nhập và mục đích chi tiêu riêng. Ngay cả khi gia đình chỉ có duy nhất nguồn thu nhập từ người chồng thì việc áp đặt duy ý chí cũng không còn dễ dàng. Tiền bạc là vấn đề nhạy cảm, nếu không cẩn thận trong việc quản lý tài chính gia đình sẽ dễ dẫn đến những nghi ngờ, xung đột làm ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình. Một số giải pháp thường được áp dụng để tránh xung đột trong gia đình khi hai vợ chồng chưa thể hoà hợp về mặt tài chính là "tiền ai nấy sài", "tiền anh, tiền em, tiền chúng ta" hay tiêu cực hơn là "quỹ đen".  Đương nhiên, hậu quả của những giải pháp này là sự thất bại trong mục tiêu kiểm soát thu chi và các yếu tố đe doạ hạnh phúc gia đình vẫn còn đó và có thể trỗi dậy bất cứ lúc nào.

Khi dựng vợ, gả chồng, dân gian ta gọi chung là "lập gia đình". Gia đình là tài sản chung duy nhất của 2 vợ chồng chung tay gầy dựng, vun đắp. Sản phẩm mà khối "tài sản" gia đình tạo ra là sự ấm no, hạnh phúc của những thành viên. Cũng như doanh nghiệp, gia đình cần phải có đội ngũ công nhân lành nghề và nguồn lực cơ sở vật chất phù hợp để có thể sản xuất được sản phẩm tốt, có chất lượng. Công nhân ở đây là các thành viên trong gia đình, những "người lao động" trực tiếp có nhiệm vụ gầy dựng tình cảm, tạo cảm giác hạnh phúc cho những người còn lại thông qua việc thể hiện tình thương yêu, sự tôn trọng, tin tưởng và ý thức trách nhiệm đối với gia đình. Nguồn lực cơ sở vật chất chính là khía cạnh tài chính của gia đình. "Hai trái tim vàng" không thể thoải mái trong "túp lều tranh". Gầy dựng, tích luỹ tài chính cho gia đình là trách nhiệm chung của các thành viên. Không có chuyện tài chính của gia đình nghèo nàn mà tài chính của mỗi cá nhân lại dư giả. Không thể nói gia đình có người chồng đi ăn nhậu cao lương mỹ vị với bạn bè bằng "tiền anh", trong khi vợ con húp cháo ở nhà bằng "tiền chúng ta" là gia đình hạnh phúc được.

Đã là gia đình thì không bàn đến việc anh kiếm nhiều tiền hơn, hay em kiếm nhiều tiền hơn; anh không được mua cái này, em không được mua cái kia. Kiểm soát tài chính gia đình chỉ bàn đến việc làm cách nào để tăng thêm thu nhập cho gia đình và đánh giá, phân biệt khoản chi tiêu nào là hợp lý, chi tiêu nào không hợp lý với tình hình tài chính hiện tại để cùng thống nhất hạn chế các khoản chi tiêu không hợp lý. Điều quan trọng trong kiểm soát tài chính gia đình là ý thức tự giác, trách nhiệm của mỗi thành viên trong việc cùng thực hiện các mục tiêu chung. Khi đã đưa ra và thống nhất được những kế hoạch, mục tiêu tài chính chung của gia đình, những mâu thuẫn về việc đóng góp thu nhập, chi tiêu của  hai vợ chồng sẽ được hạn chế rất nhiều do mỗi người đều có ý thức tự giác kiểm soát thu nhập chi tiêu bản thân ở mức phù hợp để đạt mục tiêu. Việc của vợ hay của chồng đều là việc chung, mọi hoạt động thu chi trong gia đình đều công khai để mỗi người có thể biết và tham gia kiểm soát. Cảm giác tin tưởng, không có việc gì riêng giữa 2 vợ chồng, cảm giác cùng chia sẻ để vượt qua những khó khăn để đạt đến mục tiêu chung sẽ càng làm gắn kết mối quan hệ, vợ chồng thông cảm và hiểu nhau hơn.

Nói tới nói lui, mô hình lý tưởng nhất cũng không ngoài câu ca dao " Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn". Một kinh nghiệm đã được tích luỹ từ ngàn đời ai cũng biết, nhưng vì thoả mãn cái "tôi" của mình, nhiều người cứ đưa ra đủ thứ lời lẽ nguỵ biện để né tránh trách nhiệm với gia đình. Nguồn lực thì hữu hạn, nhưng nhu cầu thì vô hạn. Anh có thể có tiền để mua bất cứ thứ gì mình thích nhưng không thể sở hữu được hết được tất cả. Vì vậy, hãy cân nhắc để lựa chọn mua cho mình những thứ mang lại hạnh phúc cao nhất. Và cách hay nhất là cả vợ và chồng kiểm soát lẫn nhau để cùng hướng đến mục tiêu chung của cả 2 người.

Linye.

Người giàu có nhất thành Babylon - Bảy cách chữa trị một túi tiền trống rỗng

“Người giàu có nhất thành Babylon” là một cuốn sách hấp dẫn, giới thiệu về cách tiết kiệm, buôn bán và làm giàu của người dân cổ xưa thành Babylon. Những phương cách làm giàu này vẫn còn giá trị hữu ích đối với giới kinh doanh, buôn bán ngày nay, đặc biệt là các kỹ năng quản lý tiền. Dẫu biết rằng bạn đọc đều có thể tìm mua quyển sách này ở bất kỳ hiệu sách nào hoặc có thể tìm đọc ở nhiều nơi trên Web, nhưng vì nội dung của nó quá hay và thiết thực đối với hoạt động quản lý tiền, quản lý tài chính cá nhân mà Blog đang theo đuổi nên Linye cũng muốn trích lại 1 chương trên Blog của mình để bạn đọc có thể dễ dàng tham khảo. Nếu bạn đọc nào chưa đọc quyển này thì nên tìm mua 1 quyển để gối đầu. Còn nếu bạn nào đã biết rồi thì chắc cũng không ngại đọc lại Chương "Bảy cách chữa trị một túi tiền trống rỗng" mà Linye sẽ trích lại sau đây. Linye cho rằng đây là những lời khuyên về quản lý tiền bạc rất thực tế và phù hợp với mọi hoàn cảnh để "cứu lấy túi tiền" của bạn.

***

Ðể Babylon trở thành một vương quốc giàu có nhất trong các vương quốc, trước hết phải kể đến công lao của nhà vua Sargon, người nổi tiếng tài giỏi về khả năng trị quốc. Sau khi đánh bại quân Alamite xâm lược, nhà vua nhận thấy đất nước đang rơi vào tình cảnh đói nghèo nghiêm trọng. Ông hỏi các vị đại thần trong triều

về nguyên nhân dẫn đến tình trạng kiệt quệ của quốc gia.

Quan tể tướng tâu rằng:

- Tâu bệ hạ, trước đây thần dân của chúng ta được hưởng cuộc sống sung túc là do bệ hạ đã cho xây dựng những công trình thủy lợi có quy mô lớn, và những đền thờ thần thánh nguy nga tráng lệ. Những công trình đó giờ đây đã hoàn tất, dân chúng không còn việc để làm, dẫn đến không có thu nhập nên cuộc sống của họ rơi vào khó khăn, khốn đốn.

- Nhưng tất cả số vàng mà chúng ta đã từng chi ra để thực hiện các công trình đó nay đi đâu cả rồi? Nhà vua Sargon hỏi lại.

- Thần e rằng, số vàng đó đã rơi vào trong túi của một số ít người rất giàu có ở vương quốc của chúng ta. - Quan tể tướng trả lời - Nó không ở lâu trong những cái túi nhỏ bé của dân nghèo mà nhanh chóng chạy vào nằm yên trong hòm của những người giàu có. Do vậy, người nghèo càng nghèo thêm, và người giàu càng giàu thêm.

Nhà vua suy ngẫm một lúc, rồi chợt hỏi:

- Tại sao chỉ có một ít người kiếm được nhiều vàng và trở nên giàu có như thế?

- Bởi vì chỉ có rất ít người biết cách làm như thế nào để trở nên giàu có. - Quan tể tướng đáp lại - Chúng ta không thể kết án một người thành đạt vì lý do anh ta biết cách kiếm ra nhiều tiền bạc, đồng thời cũng không thể nhân danh công lý nhằm tước đoạt tất cả của cải do họ kiếm được bằng con đường làm việc chân chính để chia cho những người kém năng lực làm việc hơn họ.

- Nhưng tại sao tất cả mọi người không thể học được cách thức kiếm ra nhiều vàng để trở nên giàu có? - Nhà vua hỏi lại.

- Tâu bệ hạ, ai cũng mong học được cách làm giàu để được giàu có, nhưng người nào có thể dạy cho họ những điều đó? Chắc chắn không phải là những thầy tế, vì ngay bản thân họ hiện cũng rất nghèo khổ.

- Trong vương quốc của chúng ta, ai là người biết cách tạo ra nhiều vàng nhất và trở thành người giàu có nhất, hỡi tể tướng? - Nhà vua hỏi.

- Tâu bệ hạ! Chắc bệ hạ cũng biết, Arkad chính là người được cho là giàu có nhất tại Babylon.

- Tể tướng nói phải đấy. Ta cũng nghe nói Arkad là người giàu nhất tại Babylon. Ngươi hãy triệu ông ấy đến gặp ta vào ngày mai.

Ngày hôm sau, Arkad đến diện kiến nhà vua Sargon với phong thái tự tin, chỉnh tề mặc dù ông đã bảy mươi tuổi.

- Arkad! - Nhà vua hỏi - Có phải nhà ngươi là người giàu có nhất tại Babylon này không?

- Tâu bệ hạ, mọi người vẫn bảo như thế và thần không thấy ai phản đối điều đó cả. - Arkad trả lời.

- Bí quyết nào để ngươi trở thành một người giàu có như vậy?

- Do thần biết nắm bắt những cơ hội tốt đến với mình, tất nhiên mọi thần dân trong vương quốc của bệ hạ vẫn có những cơ hội đó nhưng họ đã không biết nắm bắt chúng.

- Ta nghe rằng, ông đã bắt đầu sự nghiệp của mình bằng hai bàn tay trắng?

- Dạ thưa bệ hạ! Ðiều đó cùng với lòng ham thích làm giàu của hạ thần nữa ạ!

- Arkad! - Nhà vua phán - Người dân trong vương quốc của chúng ta đang lâm vào tình trạng đói nghèo. Bởi vì đa số họ không biết cách làm giàu, thậm chí khi vàng đến tay, họ cũng không biết cách giữ gìn nó. Ðiều mong ước của ta là làm thế nào để Babylon trở thành một vương quốc giàu có nhất thế gian, và để thực hiện được điều đó thì vương quốc của chúng ta phải có nhiều người giàu có. Do thế, cách duy nhất là chúng ta phải dạy cho tất cả mọi người biết cách làm giàu. Hỡi Arkad! Hãy nói cho ta rõ bí quyết nào để con người trở nên giàu có? Bí quyết đó có thể truyền dạy cho mọi người được không?

- Tâu bệ hạ, đó là một yêu cầu rất thiết thực. Hạ thần sẵn sàng truyền dạy những hiểu biết của mình cho tất cả mọi người.

Ánh mắt của nhà vua Sargon nhìn ông trìu mến:

- Arkad! Ông vừa nói những điều mà ta rất muốn nghe, nhưng ông có hết mình vì nghĩa cử cao đẹp này không? Ông có muốn truyền dạy sự hiểu biết của mình cho tất cả các thầy giáo trong vương quốc, để rồi mỗi thầy giáo sẽ truyền lại cho những người học trò khác, cho đến khi mọi thần dân trong vương quốc của chúng ta đều biết đến những bí quyết làm giàu của ông không?

Arkad cúi rạp người xuống và nói:

- Tâu bệ hạ! Thần chỉ là người đầy tớ hèn mọn của bệ hạ để Người sai khiến. Những hiểu biết nào mà thần có được, thần sẽ rất hoan hỉ truyền dạy cho các thần dân của Người để họ có thể giỏi hơn và góp phần đem lại sự phồn vinh cho vương quốc. Xin bệ hạ hãy truyền lệnh cho vị tể tướng tài ba của Người sắp đặt cho hạ thần một lớp học một trăm người, hạ thần sẽ dạy cho họ bảy cách chữa trị những túi tiền xẹp lép trở nên căng phồng, giống như cách thần đã từng làm đối với túi tiền của hạ thần trước kia!

Hai tuần sau, đúng theo lệnh của nhà vua Sargon, một lớp học đủ trăm người đã được tập trung tại đại sảnh của Ðền học. Các học viên ngồi thành từng dãy ngay ngắn và háo hức mong đợi để được biết một điều kỳ diệu có thể biến đổi cuộc sống nghèo khổ của họ thành một cuộc sống giàu có. Những ngọn đèn thắp sáng trong Ðền học tỏa ra một mùi thơm đặc biệt khiến cho bầu không khí thêm phần linh thiêng và trang trọng.

Khi Arkad tiến đến cái bục nhỏ, một học viên thì thào vào người bạn bên cạnh:

- Kìa, đó là người giàu nhất tại vương quốc Babylon đấy! Trông ông ấy bình thường như bao con người khác thôi mà.

Arkad cất tiếng nói:

- Với tư cách là một thần dân luôn hết lòng với đức vua Sargon vĩ đại, tôi đến đây, đứng trước tất cả các bạn để thực hiện nhiệm vụ nhà vua giao phó. Khi còn là một thanh niên, tôi rất nghèo khổ nhưng luôn mong muốn có được nhiều vàng. Và bởi vì tôi biết cách đạt được điều đó nên nhà vua đã yêu cầu tôi truyền dạy cho tất cả

các bạn.

Tôi bắt đầu tạo lập sự nghiệp của mình bằng hai bàn tay trắng. Kho báu đầu tiên của tôi chỉ là một túi tiền rách nát và tôi thường xuyên sầu khổ vì nó luôn luôn trống rỗng. Tôi chỉ mong ước làm sao để nó chứa thật nhiều tiền và trở nên nặng trĩu. Trải qua một thời gian dài, tôi đã tìm ra bảy cách chữa trị cho cái túi vốn xẹp lép của mình. Bây giờ, mỗi ngày tôi sẽ giải thích lần lượt một trong bảy cách đó nhằm giúp các bạn, những ai luôn muốn làm giàu, biết cách làm giàu. Các bạn hãy chú ý lắng nghe và thảo luận về những điều tôi sẽ nói sau đây để có thể hiểu những bài học này một cách thấu đáo. Ðây chính là lúc bạn bắt đầu gieo hạt giống giàu có vào trong túi tiền của mình. Sau khóa học, theo tôi nghĩ trước hết mỗi người nên vận dụng kiến thức này để xây dựng sự nghiệp giàu có cho mình, sau đó mới có thể dạy lại cho những người khác. Chúng ta hãy bắt đầu bằng cách chữa trị thứ nhất.

CÁCH THỨ NHẤT: TÍCH LŨY THEO TỶ LỆ 1/10

Arkad hỏi một người đang ngồi trầm tư ở hàng thứ hai:

- Này bạn thân mến! Hiện nay, anh đang làm việc ở đâu?

- Tôi ấy à! Tôi đang làm công trong một hiệu khắc chữ. - Người đó đáp.

- Anh đang có một điều kiện tốt để làm giàu đấy. Trước đây, tôi cũng bắt đầu sự nghiệp làm giàu bằng công việc giống như bạn.

Arkad lại hỏi người đàn ông có thân hình khá mập mạp ngồi hàng thứ tư:

- Xin vui lòng cho biết, hiện nay anh đang kiếm sống bằng nghề gì?

- Tôi ư? Hiện tại tôi đang làm đồ tể. Tôi mua dê, cừu rồi xẻ thịt đem ra chợ bán, còn da thì bán cho những người thợ làm giày dép.

- Bởi vì anh có nghề nghiệp và tạo ra thu nhập nên cơ hội làm giàu của anh cũng rất cao. - Arkad nói.

Theo cách thức như thế, Arkad lần lượt tìm hiểu từng người đang làm nghề gì và thu nhập của họ ra sao. Khi đã hỏi xong, Arkad nói:

- Nào! Hỡi các bạn học viên, chắc các bạn cũng nhận thấy một điều rằng, nghề nghiệp và công việc chính là cách giúp chúng ta kiếm ra tiền, đồng thời mỗi một cách kiếm ra tiền chính là phương thức tạo ra dòng chảy của vàng. Do vậy, mỗi người làm việc đều có thể chuyển vàng vào trong túi của mình và dòng chảy đó lớn hay nhỏ tùy thuộc vào khả năng làm việc của người ấy, có phải thế không các bạn?

Tất cả mọi người đều trả lời đúng như thế.

- Vậy thì, nếu mỗi người trong các bạn mong muốn tạo dựng cho mình một cơ nghiệp giàu có, thì điều khôn ngoan nhất là biết cách điều khiển dòng chảy của vàng, nó vốn đã có sẵn trong tay của các bạn, đúng không? - Arkad nói tiếp.

Ðiểm này cũng được tất cả mọi người hoàn toàn đồng ý. Tiếp theo, Arkad quay sang một học viên mà trước đó đã cho biết làm nghề buôn trứng và hỏi:

- Nếu cứ mỗi buổi sáng, bạn bỏ vào trong giỏ mười quả trứng, đến buổi chiều chỉ lấy ra chín quả. Vậy thì theo bạn điều gì sẽ xảy ra?

- Thì sau một thời gian cái giỏ sẽ đựng đầy trứng. - Người buôn trứng đáp.

- Tại sao thế?

- Bởi vì mỗi ngày số trứng tôi bỏ vào nhiều hơn số trứng tôi lấy ra.

Arkad quay lại nhìn lớp học với một nụ cười hóm hỉnh, rồi bất ngờ hỏi:

- Ở đây, ai là người đang sở hữu túi tiền xẹp lép nào?

Mọi người đều ngơ ngác nhìn nhau, sau đó họ cùng cười lớn và giơ cao những cái túi trống rỗng của mình. Arkad nói tiếp:

- Bây giờ, tôi sẽ nói cho các bạn rõ cách đầu tiên trong việc chữa trị những cái túi tiền xẹp lép. Ðó là các bạn hãy làm đúng theo lời tôi đã gợi ý cho người buôn trứng: “Cứ mỗi lần bạn bỏ vào túi của mình mười đồng thì chỉ nên lấy ra chín đồng để tiêu xài”. Qua một thời gian, cái túi của các bạn cũng sẽ giống như giỏ trứng vậy. Nó sẽ chứa đầy những đồng tiền vàng. Ðó là cách chữa trị hiệu quả nhất cho một túi tiền xẹp lép và cũng là cách đơn giản nhất để bạn trở nên giàu có.

Các bạn đừng nên giễu cợt điều tôi vừa nói vì cho rằng nó quá đơn giản. Như tôi đã nói, tôi chỉ truyền lại cho các bạn những cách thức đã giúp tôi làm giàu, và đây là cách tôi bắt đầu làm giàu cho chính bản thân mình. Tôi thực hiện nghiêm túc việc để dành một phần mười số tiền trong túi và nhận thấy số tiền tôi có dần dần nhiều lên. Nếu các bạn làm như vậy, thì tôi bảo đảm rằng túi tiền của các bạn rồi cũng sẽ căng phồng lên. Nhưng các bạn cần lưu ý rằng, mỗi khi túi của mình rủng rỉnh được một ít tiền, thì những ham muốn mua sắm, tiêu pha của các bạn sẽ trỗi dậy. Trong trường hợp này, bạn hãy cân nhắc thiệt hơn trước khi mua bất cứ một món hàng nào. Bạn sẽ làm được điều đó bằng những câu hỏi: “Mong muốn lớn nhất trong cuộc đời của mình là gì? Những món đồ trang sức, những bộ áo quần đẹp đẽ… có lấp đầy những mong muốn lâu dài của mình không? Phải chăng chỉ có cách sở hữu nhiều vàng bạc, đất đai và những cuộc đầu tư mang lại lợi tức lâu dài mới đảm bảo cuộc sống sung túc sau này?”. Chắc hẳn các bạn đã nhận ra đâu là những tài sản thực sự đem lại sự giàu có cho mình. Như tôi đã nói, đây chính là phương thức chữa trị đầu tiên mà tôi đã khám phá ra và áp dụng cho túi tiền xẹp lép của mình: “Bỏ vào trong túi mười đồng, và chỉ lấy ra chín đồng để chi tiêu”. Các bạn hãy thảo luận vấn đề này với nhau và nếu có người nào chứng minh được nó không đúng thì hãy nói cho tôi biết vào ngày mai.

CÁCH THỨ HAI: KIỂM SOÁT NHỮNG KHOẢN CHI TIÊU

Ngày thứ hai, một học viên đã chất vấn Arkad:

- Làm thế nào để giữ lại một phần mười số tiền trong túi, trong khi tất cả số tiền kiếm được vẫn không đủ để tôi chi tiêu vào những khoản cần thiết hằng ngày?

Arkad không trả lời mà hỏi ngược lại:

- Ngày hôm qua có bao nhiêu người trong số các bạn mang túi tiền xẹp lép?

- Tất cả chúng tôi. - Mọi người cùng trả lời.

Arkad điềm tĩnh nói:

- Theo tôi biết, nghề nghiệp khác nhau thì số tiền thu nhập cũng khác nhau. Có người hàng tháng kiếm được số tiền lớn gấp đôi, gấp ba thu nhập của người khác. Nhưng tại sao cuối cùng túi tiền của mọi người vẫn xẹp lép như nhau? Vậy các bạn có bao giờ thắc mắc về vấn đề chúng ta thường gọi là “những chi tiêu cần thiết trong cuộc sống hàng ngày” không? Các bạn đừng nên nhầm lẫn giữa những khoản chi tiêu cần thiết trong cuộc sống với những khoản chi tiêu bởi những sở thích của cá nhân. Thật ra, bản thân các bạn và các thành viên khác trong gia đình các bạn vẫn thường muốn mua những thứ mình thích, chứ không phải là những thứ cần thiết trong cuộc sống. Và những khoản chi tiêu này có thể vượt quá khả năng chi trả của các bạn. Tôi có thể chắc chắn rằng, các bạn hầu như không thể đáp ứng được tất cả những ham muốn của bản thân mình. Với tài sản của tôi, các bạn nghĩ tôi sẽ mua được tất cả mọi thứ mình muốn sao? Ðó là một suy nghĩ sai lầm. Tôi vẫn có một số hạn chế mà tiền bạc không thể giúp được, chẳng hạn như thời gian, sức lực, tuổi trẻ, thậm chí một số món ăn, thú vui mà tôi rất thích, giờ đây tôi cũng không thể hưởng thụ được nữa. Theo tôi hiểu thì những ham muốn của con người là rất vô tận, và chúng ta chỉ có thể đáp ứng được một số ham muốn cho bản thân mình mà thôi. Vì vậy, các bạn hãy xem xét cẩn thận các thói quen chi tiêu của mình. Bạn sẽ nhận ra một số khoản chi tiêu có thể giảm hoặc bỏ đi mà không ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Và thế là việc tuân thủ nguyên tắc dành lại một phần mười số tiền trong túi của bạn không phải là việc quá khó.

Theo kinh nghiệm của tôi, các bạn nên liệt kê những món hàng định mua lên tấm đất sét, sau đó hãy chọn ra một vài thứ thiết yếu dành cho cuộc sống và phù hợp với số tiền chín phần mười của bạn. Còn những món hàng theo sở thích, bạn hãy mạnh dạn gạch bỏ và xem chúng như hàng ngàn thứ khác mà bạn không thể đáp ứng cho bản thân. Arkad nói đến đây, bỗng có một học viên mặc chiếc áo choàng màu đỏ khá đẹp đứng dậy và xin phép nói:

- Tôi là một người thích tự do. Tôi tin tưởng rằng, mình có quyền thụ hưởng tất cả những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Do vậy, tôi phản đối sự lệ thuộc vào việc phải lên kế hoạch chi tiêu và buộc phải chi tiêu như thế nào, chi tiêu cho cái gì. Tôi thấy mình cần phải sống một cách thoải mái, bằng cách đáp ứng tất cả những ham

muốn của bản thân. Nếu không, tôi sẽ luôn sống trong tâm trạng khổ sở, dằn vặt.

Arkad đáp lại:

- Bạn thân mến, ai là người có thể lên kế hoạch chi tiêu cho bạn?

- Tôi chỉ muốn chính tôi thôi!

- Ở đây, mục đích của việc lên kế hoạch chi tiêu là hợp lý hóa các khoản chi tiêu sao cho vừa bảo đảm những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống, vừa tiết kiệm được tiền bạc. Kế hoạch này còn giúp bạn nhận thức được đâu là những ham muốn chính đáng và đâu là những ham muốn nhất thời, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân gây thất thoát tiền bạc và ngăn chặn nó bằng cách kiểm soát các khoản chi tiêu. Nếu bạn muốn sống một cách thoải mái, thì ngay bây giờ bạn cần phải lên kế hoạch chi tiêu cho mình. Còn không, trong tương lai bạn càng gặp nhiều khổ sở và dằn vặt hơn đấy.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ hai cho một túi tiền lép xẹp: “Kế hoạch hóa những khoản chi tiêu ngay từ bây giờ sẽ giúp các bạn đáp ứng được những nhu cầu cần thiết, hưởng thụ những niềm vui trong cuộc sống, đáp ứng những ham muốn chính đáng và bảo đảm một cuộc sống no đủ trong tương lai”.

CÁCH THỨ BA: LÀM CHO VÀNG SINH LỢI

Vào ngày thứ ba, Arkad nói:

- Muốn giữ túi tiền luôn rủng rỉnh, các bạn cần nghiêm chỉnh thực hiện việc để dành một phần mười số tiền kiếm ra được. Tiếp đến, các bạn kiểm soát những khoản chi tiêu của mình để bảo đảm rằng, tiền được bỏ vào nhiều hơn khi lấy ra. Hôm nay, các bạn sẽ xem xét đến phương thức làm cho vàng sinh lợi. Nếu cứ để yên trong túi thì vàng không thể sinh lợi được. Vậy làm thế nào để cho vàng sinh lợi?

Lần đầu tư đầu tiên của tôi bị thất bại, tôi đã mất hết tiền bạc dành dụm trong một năm. Trong lần đầu tư thứ hai, tôi may mắn được chia lợi nhuận từ việc cho Aggar vay số tiền của mình. Ðây là lần đầu tiên tôi biết cách làm thế nào để vàng sinh lợi. Ðể làm khiên, mỗi năm ông Aggar đều phải mua đồng từ những người phương xa mang đến bán. Do không đủ tiền để trả cho họ ngay, Aggar đành phải đi vay. Tôi rất an tâm khi cho ông ấy vay tiền, vì Aggar là một người đứng đắn và rất có uy tín, đã vay thì luôn trả sòng phẳng cả vốn lẫn lãi. Sau đó, trong những lần tiếp theo, tôi đều cho ông Aggar vay luôn số tiền gốc và lãi. Do vậy, không chỉ số tiền vốn sinh lợi, mà ngay cả số tiền lãi cũng đã thu về cho tôi một khoản không nhỏ. Và thế là số tiền quay về túi của tôi ngày một tăng lên rất nhiều.

Ở đây tôi muốn nhấn mạnh rằng việc giàu có của một người không chỉ căn cứ vào những đồng tiền nằm trong túi của anh ta, mà điều cần lưu ý hơn chính là số tiền thu nhập hàng năm của người đó. Bắt đầu từ một số vốn nhỏ, tôi đã mở rộng vốn cho vay và cho nhiều người vay. Ðiều đó cũng đồng nghĩa với việc số tiền tôi cho vay không ngừng phát triển lên đến hàng trăm nguồn vốn khác nhau, giống như dòng vàng không ngừng tuôn chảy vào túi tiền của tôi vậy. Vì thế, hàng năm tôi có một khoản lợi tức rất lớn, lớn đến mức chẳng bao lâu sau tôi được gọi là người giàu có nhất tại Babylon.

Thế đấy, từ mỗi một đồng tiền kiếm được dù rất nhỏ, tôi đã biến nó thành một đám nô lệ bằng vàng làm việc cho tôi. Và bởi vì chúng làm việc cho tôi, nên con của chúng, cháu của chúng cũng làm việc cho tôi… Chúng ta có thể nói, một đồng tiền đã thực sự là một hạt mầm phát triển thành cây giàu có và cho ra hàng vạn quả.

Về vấn đề làm giàu, tôi rất tâm đắc và sẽ kể cho các bạn nghe một câu chuyện có thật sau. Số là khi tôi còn trẻ, tôi có quen với một cặp vợ chồng nông dân. Họ mới có đứa con trai đầu lòng rất kháu khỉnh. Người cha muốn con mình sau này lớn lên có một số vốn làm ăn, nên đã cho người vay tiền vay mười đồng bạc. Anh ta đề nghị người này giữ luôn phần lãi của nó đến khi đứa con được hai mươi tuổi. Người vay tiền đồng ý với thỏa thuận cứ mỗi bốn năm, số tiền lãi sẽ là một phần tư của số tiền gốc.

Khi người con được hai mươi tuổi, người nông dân đến gặp người vay tiền để hỏi thăm số tiền của mình. Người vay tiền cho biết là từ mười đồng đầu tiên, đến lúc đó người nông dân đã có được ba mươi đồng rưỡi, bao gồm cả vốn lẫn lãi. Nghe thế, người nông dân rất hài lòng và bởi vì đứa con vẫn chưa cần đến tiền nên anh ta để người vay tiền vay tiếp số tiền đó. Ðến khi người con trai được năm mươi tuổi, người nông dân ấy qua đời thì số tiền cho vay đã lên đến một trăm sáu mươi bảy đồng. Như vậy trong vòng năm mươi năm, so với số tiền vốn bỏ ra, số tiền thu về đã lớn gấp gần mười bảy lần.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ ba: “Mỗi một đồng bạc ví như một tên nô lệ làm việc chăm chỉ cho bạn. Sau đó con, cháu và chắt của chúng cũng làm việc cho bạn, khiến tiền bạc của bạn không ngừng gia tăng, tài sản của bạn ngày càng lớn mạnh”.

CÁCH THỨ TƯ: BÍ QUYẾT GIỮ GÌN TÀI SẢN

Ngày thứ tư của buổi học, Arkad nói:

- Khi đã sở hữu được tiền, bạn phải biết cách giữ gìn cẩn thận, nếu không nó sẽ nhanh chóng vuột mất do những ham muốn nhất thời của bạn. Trước hết, các bạn phải học cách bảo vệ những khoản tiền nhỏ, sau đó mới có thể giữ được những khoản tiền lớn.

Những người đã có một ít vàng thường muốn thử vận may của mình bằng cách thực hiện những vụ đầu tư có thể đem lại lợi nhuận lớn, nhưng lại không chú ý đến nguyên tắc an toàn khi đầu tư. Ðiều này có thể dẫn đến hậu quả bị mất cả vốn liếng. Theo kinh nghiệm của tôi, trước khi bắt tay vào một công việc nào đó, tốt nhất các bạn phải tìm hiểu cẩn thận về công việc ấy và luôn nhớ rằng, mỗi một quyết định đều đòi hỏi sự an toàn cho số vốn của bạn. Ðừng để những ham muốn nhất thời trước mắt mê hoặc, hay để tâm trạng muốn làm giàu một cách nhanh chóng che mờ lý trí của bạn, vì điều này đem lại tỷ lệ rủi ro rất cao.

Trước khi cho bất cứ ai vay mượn tài sản của mình, bạn phải chắc chắn rằng người đó có khả năng hoàn trả lại. Bạn phải lấy uy tín, khả năng thu nhập và công việc của người đó để đảm bảo. Hoặc khi quyết định bỏ vốn đầu tư, bạn phải lường trước những hiểm nguy có thể xảy ra và cách giải quyết như thế nào cho thỏa đáng.

Việc bỏ vốn đầu tư lần đầu tiên của tôi là một bi kịch lớn vào lúc đó, hậu quả là tất cả số tiền tiết kiệm trong một năm của tôi đã bị mất trắng. Do vậy, tôi khuyên các bạn nên rút ra kinh nghiệm từ bài học đầu tiên của tôi. Ðừng bao giờ chủ quan tin vào sự hiểu biết nửa vời của mình để phó thác của cải vào cái bẫy đầu tư do chính mình giăng ra. Tốt hơn các bạn nên hỏi ý kiến của những người có nhiều kinh nghiệm trong việc vận dụng tiền bạc sao cho sinh lợi. Những lời khuyên như thế không mất tiền mua, nhưng lại giúp bạn tránh khỏi những vụ đầu tư thua lỗ hoặc bị mất vốn. Những lời khuyên đó có giá trị bằng số tiền bạn chuẩn bị đầu tư đấy.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ tư có tầm quan trọng rất lớn trong việc làm giàu. Ðối với việc đầu tư kinh doanh, phương thức này giúp bạn gìn giữ và phát triển tiền bạc thay cho nguy cơ bị mất trắng. “Hãy bảo vệ và phát triển tài sản của bạn bằng cách đầu tư vào những nơi an toàn, đáng tin cậy, với lãi suất cao nhất có thể được”. Bạn nên tham vấn ý kiến của những người giàu kinh nghiệm và tin tưởng vào lời khuyên đó, sao cho vàng có thể sinh lợi nhiều nhất. Hãy để những lời khuyên của họ bảo vệ tài sản của bạn, tránh nguy cơ bị mất vốn hay không thu được lợi nhuận do đầu tư sai chỗ.

CÁCH THỨ NĂM: QUYẾT TÂM SỞ HỮU MỘT NGÔI NHÀ

- Nếu dành chín phần mười số tiền kiếm được cho những nhu cầu trong cuộc sống và dành một phần còn lại để tiết kiệm thì đó là cách đầu tư khôn ngoan nhất nhằm đảm bảo một nguồn thu nhập ổn định trong tương lai. - Arkad nói như thế vào buổi sáng ngày học thứ năm. Dừng lại một chút, ông nói tiếp:

- Hầu hết những người dân ở Babylon chỉ có đủ tiền để sống trong những khu dân cư tồi tàn. Và mặc dù phải trả những khoản tiền thuê nhà khá cao, nhưng ngôi nhà mà họ sinh sống không được rộng rãi và sạch sẽ. Con cái của họ chỉ có thể đùa nghịch trên những lối đi bẩn thỉu và các bà vợ không thể trồng trọt được gì để cải thiện những bữa ăn đạm bạc trong gia đình. Cuộc sống như thế không thể gọi là thoải mái và hạnh phúc được. Trong trường hợp này, điều tối ưu nhất mà tôi có thể khuyên các bạn là nên có một ngôi nhà của riêng mình để mọi người trong gia đình thoải mái trú ngụ và tự do thực hiện những công việc nhằm hỗ trợ cho cuộc sống ngày một tốt hơn.

Theo tôi nghĩ, những người cho vay tiền thường sẵn lòng giúp đỡ những ai muốn có một ngôi nhà và đất đai riêng của mình. Các bạn có thể vay tiền hoặc sử dụng số tiền tích góp để xây nhà. Khi đó, cả gia đình bạn được sống yên vui, hạnh phúc trong ngôi nhà của chính mình. Các bà vợ có thể trồng trọt thêm cây trái, rau cải để cải thiện những bữa ăn, con cái của bạn sẽ được vui chơi ở những nơi sạch sẽ, an toàn. Bấy giờ, bạn hoàn toàn yên tâm làm việc để trả nợ, thời gian có thể hai năm, bốn năm hay mười năm chẳng hạn. Công việc này cũng giống như bạn đang trả tiền thuê nhà hàng tháng vậy. Nhưng từ đây trở đi, cuộc sống của bạn đã sang một trang mới tốt đẹp hơn, bởi vì bạn đang sở hữu một tài sản có giá trị và có đầy đủ mọi quyền hạn của mình đối với căn nhà.

Khi có nhà rồi, một mặt nào đó bạn có thể giảm được một số khoản chi tiêu lặt vặt khác, khiến số tiền bạn làm ra được dư dả hơn và có thể đáp ứng các yêu cầu khác, góp phần nâng cao mức sống. Ý nghĩa này chính là cách chữa trị thứ năm:

“Hãy quyết tâm sở hữu một ngôi nhà, vì như thế bạn mới có thể tích lũy được tiền bạc và có điều kiện tốt hơn để thực hiện những cuộc đầu tư mang lại lợi nhuận trong tương lai”.

CÁCH THỨ SÁU: ÐẢM BẢO NGUỒN THU NHẬP LÂU DÀI

- Thông thường, cuộc đời của mỗi người đều phải trải qua các giai đoạn từ thuở ấu thơ cho đến bạc đầu. - Arkad nói ở lớp học vào ngày thứ sáu. - Vì vậy, tôi có thể nói rằng: “Trách nhiệm của mỗi người là phải biết chuẩn bị một khoản tài sản cần thiết khi bạn về già. Ðiều này không chỉ nhằm nuôi sống bản thân khi bạn an hưởng tuổi già, mà còn có thể chu cấp cho các thành viên trong gia đình khi bạn không còn khả năng làm việc được”. Ðây là bài học tiếp theo, nhằm đảm bảo nguồn thu nhập lâu dài khi thời gian và sức lực không cho phép bạn tiếp tục làm việc.

Người nào hiểu được các quy luật làm giàu và đã sở hữu một số tài sản thì nên suy nghĩ đến điều này. Các bạn phải lên kế hoạch đầu tư hay thực hiện các công việc có thể bảo đảm lâu dài cho tương lai của bạn.

Có nhiều cách khác nhau để đảm bảo cuộc sống của các bạn sau này. Ví dụ như cất giấu tài sản vào một nơi kín đáo. Ðây là cách mà mọi người thường làm nhất, nhưng nó dễ dàng trở thành mục tiêu của những kẻ trộm. Vì vậy, tôi không nhấn mạnh đến kế hoạch này.

Một cách khác là mua nhà cửa và đất đai. Bởi vì, những thứ này có thể tồn tại lâu dài và sau này nếu cần, bạn có thể bán hay cho thuê để thu lợi. Ðây là một cách tốt nếu bạn biết chọn những căn nhà, những mảnh đất có giá trị trong tương lai.

Hoặc còn một cách khác nữa mà các bạn dễ dàng thực hiện được, đó là cho vay những khoản tiền nhỏ. Theo thời gian, nó sẽ phát sinh lợi nhuận. Số tiền tăng lên tỷ lệ thuận với thời gian - bạn cho vay càng lâu thì sau này số tiền thu về càng lớn.

Tùy theo nhu cầu trong tương lai và khả năng có được ở hiện tại, bạn nên dành ra một khoản tiền nhỏ cho kế hoạch này ngay từ bây giờ. Cách này có thêm một ưu điểm là với khả năng tính toán của mình, bạn có thể biết trước được là 10 năm, 20 năm… sau, số tiền bạn sẽ nhận được là bao nhiêu.

Trước đây tôi có quen một người thợ làm dép tên là Ansan. Ansan cho biết, cứ mỗi tuần anh đều cho người vay tiền vay hai đồng bạc. Suốt 8 năm như vậy cho đến một ngày nọ, người vay tiền tính toán và cho Ansan biết tổng số tiền gốc và lãi tính theo mức lãi thông thường lúc bấy giờ, đã lên đến khoảng 1.040 đồng.

Tôi rất hoan nghênh và khích lệ anh ta rằng nếu tiếp tục gửi tiền đều đặn như vậy trong mười hai năm nữa, thì số tiền thu được sẽ lên đến 4.000 đồng bạc. Với một số tiền như vậy, anh ta có thể đảm bảo cuộc sống sung túc trong những năm về già của mình.

Theo tôi, đây là cách tối ưu nhất trong khả năng hiện thời của các bạn nhằm bảo đảm cuộc sống trong tương lai của mỗi người. Với cách này, các bạn không cần sử dụng nhiều tiền trong cùng một lúc, mà chỉ trích ra một phần nhỏ trong tổng số tiền lương eo hẹp của các bạn để thực hiện dần dần. Tôi đánh giá cao cách làm này, bởi vì bất kỳ ai cũng có thể thực hiện được và có thể làm bất cứ lúc nào.Ðây là phương thức chữa trị thứ sáu cho một túi tiền rỗng, mà theo tôi nghĩ các bạn nên bắt tay thực hiện ngay bây giờ: “Hãy chuẩn bị cuộc sống trong tương lai bằng cách hàng tháng cho vay những khoản tiền nhỏ. Số tiền này theo thời gian sẽ gia tăng rất nhiều, đảm bảo sau này bạn sẽ có một số tiền cần thiết để nuôi sống bản thân và gia đình khi mình không còn khả năng lao động nữa”.

CÁCH THỨ BẢY: TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG KIẾM TIỀN

Vào ngày cuối cùng của lớp học, Arkad trịnh trọng cất tiếng:

- Hôm nay tôi sẽ nói cho các bạn nghe về một trong những phương thức mang tính quyết định nhất nhằm chữa trị túi tiền nhẹ tênh của các bạn. Tôi sẽ không nói về vàng nữa mà nói về chính bản thân của các bạn, vốn đã từng trải qua những thành công hay chuốc phải những thất bại trong cuộc sống.

Cách đây không lâu, có một chàng thanh niên tìm đến tôi để vay tiền. Khi tôi hỏi lý do anh ta cần tiền, anh ta đã kêu ca rằng do số tiền kiếm ra không đủ để chi tiêu. Nghe thế, tôi trả lời với anh ta rằng, anh là một khách hàng vay tiền đáng thương nhất. Bởi vì, cho dù anh ta đi vay mượn bao nhiêu đi chăng nữa thì vẫn không đủ để anh ta tiêu xài, và tất nhiên anh ta cũng không bao giờ trả hết nợ.

- Bây giờ, điều cần thiết nhất là cậu phải nỗ lực kiếm nhiều tiền hơn để tiêu xài cho thỏa thích. Vậy cậu đã làm gì để tăng khả năng kiếm tiền của mình nào? - Tôi hỏi chàng trai đó.

- Trong hai tháng, tôi đã sáu lần đến gặp ông chủ để đòi tăng lương, nhưng không đem lại kết quả gì cả. - Chàng thanh niên chán nản đáp.

Tôi rất buồn cười về cách suy nghĩ khá đơn giản của chàng thanh niên nọ. Bởi vì, anh ta không hề có một chút nỗ lực nào trong công việc. Anh ta chỉ muốn có thật nhiều tiền để tiêu xài. Tất nhiên, ông chủ của anh ta không thể đáp ứng yêu cầu vô lý đó được.

Vậy cần phải làm thế nào để có thể thực hiện được những ước muốn của bản thân? Theo tôi, trước tiên các bạn cần phải hiểu rõ là mình thật sự mong muốn điều gì, và đó có phải là một điều xác đáng hay không. Chúng ta thường mong ước được giàu có, nhưng chúng ta không biết rằng, đang trong tình trạng nghèo khổ mà muốn được giàu có ngay thì chỉ là điều không tưởng. Nhưng nếu bạn mong ước có năm đồng tiền vàng, thì đó chính là mong ước có mục đích rõ ràng, cụ thể và nằm trong khả năng của bạn. Ðiều này chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy bạn phải thực hiện cho bằng được. Và sau đó thì không có gì ngăn cản được bạn - với những cách thức tương tự như cách đã làm để có năm đồng tiền vàng đầu tiên - tiếp tục có thêm mười đồng vàng… hai mươi đồng tiền vàng… một ngàn đồng tiền vàng…

Thế là hiển nhiên bạn đã trở thành một người giàu có. Học hỏi phương pháp để đạt được một mong muốn nhỏ, tức là bạn đã rèn luyện và trang bị cho mình những khả năng để đạt những mục tiêu lớn hơn. Ðây là một tiến trình công việc mà qua đó sự giàu có sẽ dần dần tích lũy: trước hết là có được những món tiền nhỏ, rồi sau đó là những món tiền lớn hơn. Ðiều này cũng đồng nghĩa với việc bạn đã dần nắm rõ phương cách kiếm tiền và có khả năng trở thành người kiếm được nhiều tiền nhất.

Ðể trở thành hiện thực, những ước mong của bạn cần phải cụ thể, đồng thời không được quá cao hay quá thấp so với khả năng vốn có của bạn. Nếu bạn đặt ra nhiều tham vọng vượt quá khả năng của mình thì chắc chắn bạn sẽ không thực hiện được, mà có khi còn chuốc lấy sự chán nản và những suy nghĩ tiêu cực. Ngược lại, những điều quá đơn giản, nằm trong tầm tay và có thể dễ dàng thực hiện thì nó sẽ không tạo ra những động lực khuyến khích bạn nỗ lực phấn đấu.

Hẳn các bạn còn nhớ khoảng thời gian tôi đang là một người thợ khắc chữ trên những tấm thẻ đất sét với tiền công ba cắc bạc mỗi ngày. Lúc đó, tôi quan sát thấy những người thợ khác làm việc giỏi hơn tôi và được trả công cao hơn. Thấy thế, tôi quyết tâm không để thua kém họ. Chẳng bao lâu tôi đã thành công. Ðiều này khiến cho tôi thích thú và tập trung nỗ lực làm việc nhiều hơn. Cuối cùng, tôi trở thành người khắc chữ nhanh và đẹp nhất. Với kỹ năng điêu luyện và tinh thần hăng hái làm việc, tôi đã được trả tiền công cao hơn mà không cần phải đến gặp ông chủ để đòi tăng lương.

Dù làm bất cứ việc gì, các bạn cũng cần phải luôn luôn tìm cách trau dồi, nâng cao các kỹ năng nghề nghiệp của mình. Nếu là một thợ thủ công, bạn phải học hỏi những phương pháp và cách sử dụng các công cụ mới để tay nghề ngày càng điêu luyện hơn. Nếu bạn làm việc trong ngành pháp luật hay bệnh viện, thì nên tham khảo hoặc trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp để nâng cao kiến thức. Hoặc nếu là thương gia, bạn phải thường xuyên đi đến nhiều nơi để tìm mua những hàng hóa tốt nhất với giá rẻ nhất, nhằm thu được nhiều lợi nhuận hơn mà khách hàng của bạn vẫn thấy hài lòng.

Qua bảy ngày, tôi đã trình bày với các bạn bảy cách chữa trị cho một túi tiền trống rỗng, làm cho nó đầy dần và khiến bạn trở nên giàu có. Bằng kinh nghiệm của một cuộc đời từng trải và thành đạt, tôi khuyến khích các bạn hãy vận dụng những phương pháp này để đi đến sự thành công về tiền bạc. Các bạn nên biết rằng, giờ đây ở Babylon có nhiều vàng hơn các bạn nghĩ và số vàng đó đủ cho tất cả mọi người. Các bạn hãy vươn lên và mạnh dạn thực hành các phương thức làm giàu trên, hoặc lựa chọn một trong những cách phù hợp với hoàn cảnh của mỗi người nhất.

Trước hết, các bạn hãy áp dụng và làm giàu cho bản thân của các bạn, rồi sau đó truyền dạy cho tất cả mọi người, để họ cùng chia sẻ và làm giàu không chỉ cho bản thân họ mà còn góp phần làm giàu cho vương quốc thân yêu của chúng ta.

GEORGE S.CLASON 

Nguồn: Người giàu có nhất thành Babylon - First News và NXB Tổng hợp TPHCM phối hợp ấn hành

Để thuận tiện, bạn có thể xem thêm toàn bộ nội dung quyển sách theo link sau:

1. Lời mở đầu của tác giả
2. Người đàn ông ham vàng
3. Người giàu nhất ở thành Babylon
4. Bảy cách chữa trị một túi tiền trống rỗng
5. Gặp gỡ Nữ thần May Mắn
6. Năm quy luật của vàng
7. Người cho vay vàng ở vương quốc Babylon
8. Người buôn lạc đà ở Babylon
9. Người may mắn nhất ở Babylon
10. Lịch sử thành cổ Babylon

Quản lý thu chi gia đình bằng Excel, tại sao không?

Là người quan tâm đến tiền bạc của mình, ắt hẳn bạn đã từng tìm kiếm và thấy rằng hiện tại trên thị trường có rất nhiều phần mềm hỗ trợ quản lý, cập nhật các khoản thu chi cá nhân , gia đình như phần mềm AceMoney, Quicken Deluxe, Microsoft Money Deluxe, TurboCASH... Đa số các phần mềm này là của nước ngoài nên thật sự không phù hợp với cách chi tiêu của người Việt từ giao diện cho đến cách thức cập nhật. Gần đây, một số công ty phần mềm Việt cũng đã bắt đầu cho ra đời một số phần mềm tài chính gia đình. Tuy nhiên, những phần mềm này vẫn được đánh giá là khó dùng và có vẻ như không được các công ty phát triển ra nó coi trọng.

Theo Linye, cách thức cập nhật, theo dõi các khoản chi tiêu, đầu tư của gia đình chịu ảnh hưởng rất lớn bởi đặc thù tài chính của từng gia đình cũng như quan điểm quản lý tiền bạc của người dùng. Ví dụ, nếu như gia đình bạn (2 vợ chồng và con) sống độc lập thì bạn sẽ có nhu cầu quản lý chi tiêu khác với việc gia đình bạn cùng chung sống với bố mẹ, anh chị em trong 1 mái nhà chung. Trong mái nhà chung đó, nếu bạn có vai trò quán xuyến toàn bộ hoạt động tài chính của gia đình thì sẽ có nhu cầu quản lý khác với trường hợp bạn chỉ là 1 phần tử chỉ có nghĩa vụ đóng góp 1 phần vào chi phí chung của gia đình. Trong việc quản lý tiền đầu tư cũng vậy, mỗi loại hoạt động đầu tư đều có cách thức theo dõi và quản lý khác nhau. Ví dụ đối với cổ phiếu niêm yết trên sàn, toàn bộ hoạt động mua/ bán của bạn được cập nhật đầy đủ và có báo cáo chi tiết khi cần, do vậy, nhu cầu cập nhật vào hệ thống quản lý của bạn sẽ khác với các cập nhật việc mua bán các chứng khoán OTC, các mua bán giấy tay (chỉ có ở Việt Nam ^_^). Chưa kể đến việc tự nhiên, thằng bạn hỏi mượn tạm bạn 1 số tiền trong 3 tháng, bạn mượn của cha mẹ 1 số tiền để sử dụng... bạn sẽ theo dõi như thế nào để phân biệt với các khoản vay, nợ ngân hàng chính thức khác? Nói lên điều này để thấy được rằng nhu cầu cập nhật, quản lý dòng tiền cá nhân, gia đình rất muôn hình vạn trạng. Có thể bằng cách này hoặc cách khác, các phần mềm quản lý tài chính gia đình đều có thể đáp ứng được nhu cầu cập nhật dòng tiền, nhưng không thể thoả mãn được nhu cầu theo dõi, quản lý và quan trọng hơn hết là người dùng không cảm nhận trực quan được những con số mình nhập vào phần mềm chạy như thế nào trong dòng tiền ngoài những báo cáo khô khan mà phần mềm trích xuất cuối kỳ. 

Thực sự việc cập nhật các khoản thu chi của mỗi cá nhân, gia đình cụ thể thường không có gì phức tạp. Thu thì ghi thu, chi thì ghi chi. Vấn đề quan trọng là việc cập nhật phải dễ dàng cho thấy được tình hình tài chính hiện tại của gia đình, trước tiên là số tiền mặt hiện tại còn bao nhiêu, thu từ các khoản gì, chi từ các khoản gì, cập nhật như vậy có đúng và đầy đủ chưa, nếu có phát sinh nhu cầu quản lý mới thì dễ dàng chỉnh sửa hệ thống cho phù hợp... Trên cơ sở những kinh nghiệm bức xúc một vài năm của Linye về quản lý tiền của bản thân, một vài lý luận về quan điểm quản lý tài chính cá nhân của "Rich Dad - Poor Dad" và một ít kiến thức về Excel, Linye đã thiết kế hoàn chỉnh hệ thống quản lý dòng tiền cho gia đình mình và hoàn toàn có thể dễ dàng tinh chỉnh cho phù hợp với các nhu cầu cập nhật, quản lý khác nhau.

Bạn có thể download file excel Quanlytien ở đây.

Trước tiên, Linye xin giới thiệu sơ bộ về bố cục của file excel quản lý tiền

Dữ liệu trong file excel Quanlytien có thể chia làm 3 khối:

Khối 1 (từ cột A đến cột AD): dùng để cập nhật các khoản thu chi của gia đình. Bạn có thể lựa chọn thời đoạn cập nhật theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng tuỳ theo nhu cầu của mình (chọn nút xổ ở ô F2). Theo kinh nghiệm cá nhân của Linye thì nên cập nhật hàng tuần thì phù hợp thực tế hơn vì cập nhật hàng ngày sẽ mất nhiều thời gian và thực tế là bạn không cần có nhu cầu quản lý thu chi chi tiết đến từng ngày; cập nhật hàng tháng thì quá lâu và bạn sẽ khó nhớ được các khoản đã chi tiêu trong tháng.

Khối 2 (từ cột AF đến cột AQ): dùng để tổng hợp các số liệu bạn đã cập nhật từ khối 1 theo thời đoạn báo cáo. Khi quản lý các khoản thu chi gia đình, sau khi bạn cập nhật trong khối 1, bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy được toàn bộ các khoản thu chi của gia đình theo thời đoạn cập nhật (ví dụ theo tuần). Tuy nhiên, bạn lại cần có nhu cầu thống kê các khoản thu chi hàng tháng, hàng quý để thấy được tổng quan tình hình thu chi của bạn trên khung thời gian dài hơn để có thể lên các kế hoạch tài chính dài hạn. Toàn bộ các số liệu trong khối 2 sẽ tự động được tính toán từ các dữ liệu ở khối 1 để ra con số tổng hợp theo thời đoạn bạn muốn thống kê (ví dụ theo tháng, quý, 6 tháng, năm).

Khối 3 (từ cột AS đến cột BB): Khối này dùng để tổng kết tình hình các khoản tài sản đầu tư, các khoản nợ của bạn và gia đình. Đây chính là mục tiêu cuối cùng của việc quản lý dòng tiền của bạn: tổng giá trị tài sản bạn đã tích luỹ được là bao nhiêu? tăng giảm bao nhiêu so với kỳ trước? cơ cấu tài sản, nợ? khoản đầu tư nào lãi, khoản nào lỗ... Do công việc nhìn lại, cập nhật và đánh giá toàn bộ các khoản đầu tư, nợ của gia đình mất nhiều thời gian nên bạn không thể cứ cập nhật liên tục vào phần này mà chỉ cần cập nhật vào cuối các thời đoạn báo cáo đã chọn từ khối 2. Nói cách khác, khi đến thời điểm có số liệu tổng hợp các khoản thu chi theo thời đoạn báo cáo từ khối 2, bạn sẽ làm thêm 1 bước là cập nhật tình trạng các khoản đầu tư, các khoản nợ theo tình hình thực tế để cho ra các số liệu lãi, lỗ của các khoản đầu tư trong kỳ báo cáo.

Tiếp theo, Linye sẽ hướng dẫn từng bước thao tác trên file excel cũng như ý nghĩa của từng công thức để các bạn có thể vận dụng, tuỳ chỉnh cho phù hợp với đặc điểm quản lý của mình.

Bước 1: Thiết lập bộ khung hệ thống quản lý dòng tiền

Đây là bước thiết lập ban đầu nên hơi mất thời gian. bạn chỉ cần làm 1 lần để sử dụng dài hạn sau này.

Nhìn vào bảng tính excel, bạn có thể nhìn thấy Linye đã sử dụng rất nhiều màu sắc khác nhau cho các ô để dễ dàng phân biệt. Tuy nhiên, bạn chỉ cần quan tâm và nhớ đều này:

• Các ô dữ liệu có màu xanh dương là dữ liệu bạn tự cập nhật vào và có ảnh hưởng đến kết quả tính toán dòng tiền.
• Các ô dữ liệu màu trắng là dữ liệu thông tin bổ sung bạn cập nhật thêm vào nhằm mục đích quản lý riêng của bạn, không có tác động đến các công thức tính toán chung (ví dụ ghi lại số dư bằng ngoại tệ trong tài khoản tiết kiệm, cập nhật giá thị trường thời điểm hiện tại của các tài khoản chứng khoán... hoặc bất cứ nội dung gì bạn muốn theo dõi riêng trên bảng tính)
• Tất cả các ô có màu còn lại là các ô chứa công thức tính toán, bạn không được thay đổi hay cập nhật gì vào đây mà chỉ được copy công thức sang ô bên cạnh để tính toán cho thời đoạn tiếp theo.

Bước 1.1: Xác định thời đoạn cập nhật, thời đoạn báo cáo

Như đã nói phần trên, tuỳ vào đặc điểm, nhu cầu cập nhật thu chi, thống kê số liệu để quản lý mà bạn lựa chon thời đoạn cập nhật, thời đoạn báo cáo cho phù hợp. Theo kinh nghiệm của cá nhân, Linye cho rằng thời đoạn cập nhật là hàng tuần và thời đoạn báo cáo là hàng quý (3 tháng) là phù hợp cho việc cập nhật, theo dõi, quản lý dòng tiền. Toàn bộ hướng dẫn từ đây trở về sau sẽ dựa trên thời đoạn cập nhật là tuần và thời đoạn báo cáo là quý. Nếu bạn lựa chọn thời đoạn khác thì cách làm cũng tương tự.

Click vào ô F2, chọn "Tuần". Click vào ô AG1, gõ số 3.

Bước 1.2: Khai báo thời điểm cập nhật đầu tiên, thời điểm báo cáo đầu tiên

Ví dụ bạn bắt đầu cập nhật dữ liệu từ tuần 26/7/2010 - 01/8/2010 trở đi, bạn gõ ngày 01/8/2010 vào ô E1 (Lưu ý format ngày tháng chính xác. Trong bảng tính, Linye dùng format tiếng Anh để dễ phát hiện khi nhập ngày tháng sai format). Nếu để ý, bạn sẽ thấy ngày 01/8/2010 là ngày Chủ nhật vì thông thường việc cập nhật vào chiều ngày Chủ Nhật sẽ dễ thực hiện do ai cũng có thể có thời gian rảnh vào lúc này. Nếu bạn thích cập nhật vào 1 thời điểm khác trong tuần, bạn có thể chọn ngày kết thúc tuần là 1 ngày khác tuỳ ý.

Do bắt đầu cập nhật từ tháng 8/2010 nên thời điểm báo cáo tiếp theo là cuối quý 3 (tháng 9/2010). Bạn chọn ô AJ1, gõ vào ngày 01/9/2010.

Đến đây, bạn có thể nhận thấy rằng thời điểm kết thúc tuần cập nhật không phải lúc nào cũng là ngày cuối quý báo cáo. Do vậy, bạn cần phải chỉ cho Excel biết rằng tuần cập nhật nào mà bạn cho là tuần cuối cùng của quý báo cáo. Bạn hãy nhìn vào hàng 1 của Khối 1, bạn sẽ thấy các ngày cuối cùng của tuần cập nhật. Bạn lựa chọn ngày nào gần với thời điểm kết thúc quý nhất. Trong trường hợp ngày, Linye chọn tuần 03/10/2010. Bạn đếm xem trong thời đoạn báo cáo, có bao nhiêu tuần cập nhật. Trong trường hợp này là 10 tuần (từ cột F đến cột N). Sau đó, bạn chọn ô AJ210, gõ vào số 10. Bạn có thể thấy ô Ngày chốt số liệu AJ2 được tự động cập nhật thành ngày 03/10/2010.

Bước 1.3: Thiết lập các nội dung cập nhật.

Như đã giới thiệu ở bài Tài sản, tiêu sản và 3 ống heo của "Rich Dad-Poor Dad", bố cục của dòng tiền là Thu nhập chuyển vào 03 khoản ngân sách (Sinh hoạt, Đầu tư, Từ thiện) để thực hiện chi tiêu. Do vậy, bố cục từ dòng 3 đến dòng 18 là giống nhau với mọi trường hợp, không nên thay đổi.

Phần tiếp theo từ dòng 20 đến 31 (cột A có màu cam, từ giờ trở đi, Linye sẽ không nói dòng nữa mà chỉ nói phần của màu cột A vì dòng có thể thay đổi sau khi bạn thiết lập hệ thống): đây là phần ghi các dữ liệu về tình trạng tiền mặt hiện thời của gia đình (gồm tiền trong tài khoản và tiền mặt đang nắm giữ. Chỉ tính tiền VND (còn các khoản vàng, ngoại tệ đang giữ, Linye coi như là khoản đầu tư, không cập nhật ở đây). Bạn cập nhật tên các tài khoản ngân hàng bạn đang có vào cột B.

Nếu bạn cần cần chèn thêm 1 tài khoản ngân hàng, bạn copy 3 dòng trống cuối cùng của phần tài khoản ngân hàng rồi Insert copied Row ngay bên trên, bạn sẽ có thêm 3 dòng trống để điền thêm tài khoản ngân hàng bạn muốn bổ sung. Lưu ý, bạn chỉ nên copy dòng rồi Insert copied Row chứ không dùng Insert bình thường vì bạn cần copy theo nhiều công thức ở trên dòng đó (Xem demo).

Tất cả việc chèn thêm/ xoá đi dòng nội dung theo dõi trong bảng tính này đều làm tương tự như vậy và thao tác trên cả dòng Excel. Trong mỗi phần dữ liệu, Linye đều chừa 01 record trống ở cuối mỗi mục để bạn dễ dàng Copy, Insert thêm ngay phía trên khi cần thiết.

Phần kế tiếp là phần cập nhật thu nhập, chi tiêu (cột A có màu hồng):các bạn tự điền các khoản mục theo dõi, quản lý cho phù hợp với gia đình mình. Ô màu xanh dương là ô nhập dữ liệu, các màu khác là các công thức tổng. Cách thêm và xoá các khoản mục tương tự như huớng dẫn ở trên.

Phần tiếp theo là phần cập nhật các khoản đầu tư, các khoản nợ (cột A có màu xanh dương):
Đối với các khoản mục thu nhập, chi phí như trên, bạn chỉ cần nhập con số dương vào ô dữ liệu. Ví dụ: nhân lương 3 triệu đồng thì nhập số 3000 vào ô thu nhập lương; chi tiền thuê nhà 2 triệu đồng thì nhập số 2000 vào ô Chi phí nhà ở... Còn trong phần này, việc cập nhật phải thể hiện cả số âm và số dương. Số âm là tiền bạn lấy từ trong túi mình bỏ vào các khoản đầu tư, số dương là tiền từ các khoản đầu tư chảy trở lại vào túi mình. Ví dụ bạn bỏ ra 500 triệu mua nhà, bạn nhập con số -500000 vào ô Mua nhà ở. Bạn rút 10 triệu từ tài khoản đầu tư chứng khoán ABC, bạn ghi +10000 vào ô tài khoản CK ABC. Bạn được ngân hàng VCB giải ngân 20 triệu cho vay, bạn ghi +20000 vào ô Vay tiêu dùng VCB. Bạn trả góp nợ ngân hàng EAB 2 triệu, bạn ghi -2000 vào ô Vay EAB. Bạn thấy đó, chỉ có những ô màu xanh dương mới có tác động đến dòng tiền của bạn, còn những ô màu trắng chỉ nhằm mục đích cập nhật thêm các thông tin ngoài lề phục vụ cho việc quản lý riêng của bạn. Đơn vị tính sử dụng là x1000 đồng.
Về các khoản mục lớn trong phần này, Linye chia làm 5 phần, trong đó, 3 phần đầu là phân loại các tài sản đầu tư (theo tiêu chuẩn đã đề cập trong sách "Dạy con làm giàu"), phần thứ 4 là theo dõi các khoản nợ vay. Phần thứ 5 là Linye đề nghị thêm vào cho phù hợp với thực tế trong cuộc sống: Các khoản vay mượn tạm thời. Thực tế, những việc vay mượn tạm thời này thường xuyên xảy ra, nếu không có khoản mục theo dõi riêng sẽ làm dòng tiền của gia đình bị lệch khi cập nhật. Nếu để lẫn vào những phần khác (ghi tăng chi phí, sau đó ghi tăng lai thu nhập hoặc ghi vào khoản mục đầu tư, khoản mục nợ) thì sẽ làm việc tổng kết cuối cùng không chính xác bản chất sự việc.

Cuối cùng là phần các tiêu chí đánh giá hiện trạng tài sản/ nợ (cột A màu xanh lá cây): có lẽ bạn không cần phải điều chỉnh thêm gì về phần này.

Đến đây, bạn đã hoàn thành xong toàn bộ khung sườn của hệ thống quản lý tiền gia đình.

Bước 2: Đánh giá hiện trạng tài sản


Đây là bước cập nhật vào cột Khởi đầu. Nếu bạn bắt đầu cập nhật từ tuần 26/7/2010 - 01/8/2010 thì đây là tình trạng tài chính của gia đình bạn tại thời điểm cuối ngày 25/7/2010. Cách cập nhật như sau:

Bạn nhìn lại tất cả các tài sản, tất cả các khoản nợ của bạn và gia đình (trong phạm vi chi phối của bạn) đang có. Ví dụ bạn đang ở trong ngôi nhà của bạn có giá trị là 500 triệu đồng, đang có tài khoản chứng khoán ABC 50 triệu (bao gồm cả tiền và chứng khoán trong tài khoản do công ty chứng khoán này không có liên kết với ngân hàng của bạn mở tài khoản), tài khoản sàn vàng ABC có giá trị còn lại là 20 triệu,  bạn có 1 sổ tiết kiệm 50 triệu, đang giữ 1000 USD tiền mặt (tỷ giá 19.000), đang có góp vốn 10 triệu vào kinh doanh công ty A, Có khoản dư nợ tiêu dùng 30 triệu Ngân hàng VCB, đang có khoản vay tạm của cha mẹ 100 triệu đồng; đang cho Anh Ba mượn tạm 20 triệu, tiền mặt đang giữ là 5 triệu đồng, tiền trong tài khoản A là 3 triệu đồng, thấu chi âm tài khoản B -4 triệu đồng. Bạn cập nhật như sau (toàn bộ nhập vào cột Khởi đầu):

ghi -500000 vào dòng đầu tư Nhà của bạn.
ghi -50000 vào dòng đầu tư Tài khoản chứng khoán ABC
ghi -20000 vào dòng đầu tư Tài khoản sàn vàng ABC
ghi -10000 vào dòng đầu tư Kinh doanh Cty A
ghi -50000 vào dòng Đầu tư Tiết kiệm, ghi thêm 50000 vào dòng màu trắng VND bên dưới
ghi thêm -1000*19 vào dòng Đầu tư Tiết kiệm (công thức trong dòng này bây giờ là -50000-1000*19), ghi thêm 1000 vào dòng màu trắng USD.
ghi + 30000 vào dòng Nợ Ngân hàng VCB
ghi + 100000 vào dòng Vay mượn tạm thời Cha mẹ
ghi -20000 vào dòng Cho Anh Ba vay
ghi + 3000 vào dòng Chuyển vào Tài khoản A
ghi +4000 vào dòng Chuyển ra Tài khoản B
Sau khi cập nhật hết, bạn sẽ thấy dòng tiền mặt tự động cập nhật số -538 triệu đồng.
Do đó, để tiền mặt đúng như số tiền mặt hiện có, bạn cập nhật thêm vào dòng thu nhập thêm 538 triệu đồng + 5 triệu đồng. Linye đề nghị nhập vào dòng Thu nhập khác - Bất ngờ số 543000. Xem hình

Cuối cùng là bạn quyết định phân bổ số tiền mặt đang giữ (3tr TKA - 4000tr TKB + 5000tr tiền mặt = 4tr) cho 3 nguồn ngân sách. Giả sử bạn giữ lại cả 4 triệu cho ngân sách sinh hoạt, ngân sách đầu tư và từ thiện là 0 đồng, bạn gõ số vào các ô màu xanh dương của phần Ngân sách để số dư cuối cùng còn lại đúng số bạn mong muốn .Xem hình.

Như vậy, bạn đã hoàn thành xong công đoạn cập nhật tình trạng tài chính hiện tại.

Bước 3: Cập nhật thu chi hàng tuần

Vào cuối mỗi tuần, bạn cần làm động tác cập nhật các khoản thu chi phát sinh cho từng khoản mục trong tuần. Bạn chỉ quét bảng tính theo hàng dọc, nhớ và gõ lại số tiền thu/chi vào từng khoản mục (ô tô màu xanh dương). Nếu bạn cập nhật đúng và đầy đủ, số dư tiền mặt cũng như số dư của các tài khoản ngân hàng cuối tuần sẽ tự động tính ra đúng số dư thực tế bạn đang giữ. Đây chính là cách để bạn kiểm soát được việc cập nhật của bạn có đúng và đầy đủ hay không.

Ngoài việc cập nhật thu chi trong tuần, mỗi lần có khoản thu, bạn sẽ phải xem xét coi nên phân bổ bao nhiêu cho ngân sách đầu tư, bao nhiêu cho ngân sách từ thiện, số tiền còn lại sẽ tự động tính vào cho ngân sách sinh hoạt . Nguyên tắc cơ bản là không được để ngân sách sinh hoạt bị âm. Điều đó có nghĩa là ngân sách sinh hoạt đã sài hết và sài lấn qua tiền của các ngân sách khác (đầu tư âm thì được ^_^!). Đây chính là điểm mấu chốt của hệ thống để giúp bạn kiểm soát thu chi. Bạn đặt mục tiêu mỗi tháng phải bỏ thêm vào ngân sách đầu tư 1 số tiền cụ thể và duy trì thực hiện. Đây chính là khoản tiền bạn tiết kiệm từ thu nhập hiện tại để phục vụ cho các mục tiêu đầu tư phát triển tài sản trong tương lai. Bạn phải kiềm chế mức độ chi tiêu của mình trong phạm vi số tiền còn lại để đảm bảo ngân sách sinh hoạt không bị âm. Nếu ngân sách sinh hoạt liên tục bị âm, bạn cần phải đánh giá lại mục tiêu tiết kiệm của mình liệu có quá sức so với thu nhập hay là bạn đã chi tiêu quá nhiều để có những cân nhắc, điều chỉnh phương án thực hiện. Ngân sách từ thiện thì Linye không muốn nói nhiều, đó là tuỳ lòng hảo tâm của bạn, nhưng bạn cũng nên có 1 mức mục tiêu cụ thể bỏ vào ngân sách này hàng tháng và có kế hoạch chi tiêu nguồn ngân sách này hợp lý.

Để tiếp tục cập nhật cho tuần sau, bạn đánh dấu và copy chọn cả cột dữ liệu của tuần đang cập nhật rồi paste sang cột kế tiếp. Nhớ xoá đi các dữ liệu đã cập nhật trong tuần này (ô màu xanh dương). Sau đó tiếp tục cập nhật các số liệu trong tuần sau.


Bước 4: Cập nhật, đánh giá tình trạng tài sản cuối kỳ báo cáo (trường hợp này là cuối quý)

Vào cuối tuần cuối quý, sau khi cập nhật xong các dữ liệu thu chi trong tuần, bạn có thể xem kết quả tổng kết các khoản chi tiêu của gia đình trong cả quý tại Khối 2 (có đồ thị). Ở 1-2 quý đầu tiên có vẻ đồ thị chưa có tác dụng nhiều, nhưng sau đó, bạn sẽ có thể hình dung rõ bức tranh thu nhập, chi tiêu của gia đình bạn tiến triển theo thời gian.

Một công việc quan trọng vào thời điểm cuối quý là bạn ngồi đánh giá lại tình hình thực hiện các khoản đầu tư, kết quả tích luỹ tài sản của gia đình trong quý là bao nhiêu, tăng hay giảm... Bạn kéo bảng tính đến xem khu vực Khối 3. Tại đây, bạn chỉ quan tâm các khoản mục về đầu tư, nợ (cột A có màu xanh dương) và khoản mục số dư ngân sách đầu tư.

Công thức chung tính tổng giá trị tài sản của bạn vào thời điểm này là
SỐ DƯ NGÂN SÁCH ĐẦU TƯ + TỔNG GIÁ TRỊ CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ + TỔNG GIÁ TRỊ CÁC KHOẢN NỢ (số âm) + TỔNG GIÁ TRỊ RÒNG CỦA CÁC KHOẢN VAY MƯỢN TẠM THỜI (có thể âm hoặc dương)

Số dư ngân sách đầu tư sẽ được tự động lấy từ dữ liệu bạn đã cập nhật
Giá trị các khoản đầu tư là do bạn tự đánh giá vào thời điểm cập nhật. Lưu ý, bạn nên cập nhật trên nguyên tắc thận trọng, đừng thổi phồng giá trị các khoản đầu tư mình đang có. Điều này sẽ làm bạn đánh giá sai lệch tình trạng tài chính hiện tại. Đặc biệt là các khoản đầu tư bất động sản, chỉ nên giữ giá trị cập nhật là giá mua ban đầu, chỉ ghi nhận lãi khi bạn thực sự bán được bất động sản đó. Lưu ý, cập nhật vào các ô màu xanh dương.
Giá trị các khoản nợ: bạn ghi lại số dư nợ thực tế hiện tại của từng khoản vay (không phải là số tiền bạn vay trừ cho số tiền bạn đã trả vì trong đó còn có lãi vay).
Giá trị ròng của các khoản vay mượn tạm thời: bạn chỉ cần lấy đúng giá trị hiện tại bạn đang vay/ cho vay cập nhật vào. Nó sẽ bằng đúng với con số Tổng (cột C) và đảo dấu, vì khi bạn mượn tiền (ghi số dương để tăng tiền của bạn lúc cập nhật hàng tuần) thi có nghĩa là bạn đang nợ khoản tiền đó (ghi âm) và ngược lại.

Sau khi cập nhật xong, bạn có thể xem kết quả tổng kết tình hình tài chính của gia đình, gồm:
+ Tổng giá trị tài sản (tính như công thức trên)
+ Tổng giá trị đầu tư (bằng tổng của 3 khoản đầu tư ất động sản, chứng khoán và kinh doanh). Bạn có thể đầu tư ít hoặc nhiều hơn tổng tài sản của mình.
+ Tổng các nợ của bạn: bằng tổng số tiền bạn nợ vay ngân hàng + số tiền vay mượn tạm thời + số dự ngân sách đầu tư. Bạn có thể nợ ngân hàng 1 con số lớn, nhưng bạn đang giữ tiền mặt tại ngân sách đầu tư lớn và cho bạn bè vay mượn tạm thời nhiều nên con số nợ cuối cùng tổng kết có thể nhỏ. Tuy nhiên, đây là lúc bạn cần coi lại hiệu quả sử dụng tiền của mình và nên tìm cách trả bớt nợ để giảm áp lực lãi vay.

Tiếp theo là phần đánh giá tài sản tích luỹ trong kỳ. Đây là câu hỏi quan tâm nhất của bạn khi quản lý tiền bạn. Sau những nổ lực của gia đình, trong quý vừa rồi, gia đình đã tích luỹ được bao nhiêu tài sản? CÔng thức như sau:
TỔNG TÀI SẢN TÍCH LUỸ TRONG KỲ = TỔNG SỐ TIỀN TIẾT KIỆM ĐƯỢC TỪ THU NHẬP CHUYỂN VÀO NGÂN SÁCH ĐẦU TƯ + TỔNG SỐ LÃI/LỖ TỪ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRONG QUÝ  (trong đây bao gồm cả các khoản lãi vay do vay nợ)

Tổng số tiền tiết kiệm thì chỉ cần SUM toàn bộ các khoản đã nộp vào Ngân sách đầu tư trong quý.
Lãi lỗ các hạng mục đầu tư tính theo công thức sau:
LÃI/LỖ = GIÁ TRỊ TÀI SẢN/NỢ CUỐI KỲ - GIÁ TRỊ TÀI SẢN/NỢ ĐẦU KỲ (chính là cuối kỳ trước) + DÒNG TIỀN RÒNG CỦA HẠNG MỤC ĐẦU TƯ/NỢ TRONG KỲ (chính là SUM các khoản thu chi phát sinh của hạng mục đầu tư đó trong quý)

Công thức trên đã được tạo sẳn trong bảng tính, bạn chỉ cần copy và paste vào ngay bên dưới hạng mục đầu tư/nợ cần tính lãi/lỗ để xem chi tiết cho từng khoản mục.

Tương tự, để cập nhật cho quý tiếp theo, bạn chỉ cần copy toàn bộ cột của quý hiện tại và paste  các công thức vào cột kế bên. Linye không tạo sẳn từ trước vì để cho file nhẹ. Nếu số cột trong Khối gần cập nhật hết, bạn tự insert thêm để mở rộng bảng tính (đánh dấu chuột vào cột cuối cùng của khối để insert). Để thuận tiện, mình sử dụng file excel 2003. Tuy nhiên, excel 2003 bị khống chế số cột tối đa. Vì vậy, khi bạn cập nhật nhiều và đạt đến mức độ tối đa về số cột của Excel, bạn có thể mở 1 file mới làm lại từ đầu hoặc chuyển sang sài Excel 2007 (không còn bị khống chế nữa).

Cuối cùng, khi sử dụng, bạn clcik vào ô B2, chọn Filter Non-blank để giấu những dòng không cần thiết (các dòng trống dùng để copy, insert copied row khi bạn thiết lập hệ thống). Bảng tính của bạn sẽ trông đẹp mắt hơn.

Nếu có gì thắc mắc, xin để lại comments bên dưới, mình sẽ cố gắng giải đáp cho các bạn.

Tài sản, tiêu sản và 3 ống heo của "Rich Dad-Poor Dad"

Trước khi bắt tay vào công việc "quản lý tiền", Linye muốn nhắc lại một số quan niệm cơ bản ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến hoạt động chi tiêu và cách thức quản lý tiền bạc của bạn. Đó là các khái niệm về tài sản, tiêu sản và triết lý 3 ống heo giữ tiền mà Robert Kiyosaki đã đề cập trong loạt sách "Rich Dad - Poor Dad" (đã được xuất bản tại Việt Nam với tựa đề "Dạy con làm giàu").

Đồ thị bên cạnh mô tả dòng tiền của bạn. Bạn dùng nguồn thu nhập để trang trải cho các khoản phi phí của mình. Lượng tiền còn dư lại (nếu có), bạn sẽ làm gì? Mua tài sản hay tiêu sản?

• Tài sản: là những thứ sẽ làm tăng cột thu nhập của bạn. Ví dụ như các chứng khoán sinh lãi, các bất động sản cho thuê, các hàng hoá kinh doanh có lời.

• Tiêu sản: là những thứ chỉ làm tăng cột chi phí cho bạn. Ví dụ như các khoản vay nợ tín dụng để tiêu sài, các thiết bị tiêu tốn năng lượng chỉ nhằm mục đích giải trí như xe hơi, điện thoại di động đắt tiền, thẻ hội viên câu lạc bộ golf...

Như vậy, khi bạn dùng khoản tiền dôi ra của mình để mua tài sản, tài sản đó sẽ mang thêm thu nhập cho bạn -> bạn trở nên giàu có hơn. Còn khi bạn dùng khoản tiền dôi ra của mình để mua tiêu sản, bạn sẽ chỉ làm phát sinh thêm các chi phí cho mình -> tài chính của bạn sẽ bị eo hẹp hơn. Vì vậy, nếu như bạn muốn nhanh chóng đạt đến sự tự do tài chính, hãy luôn ghi nhớ điều này khi quản lý tiền của bạn: "Hãy mua thật nhiều tài sản, đừng mua tiêu sản!"

Không nói ra, chắc bạn cũng thấy trước kết quả của lời khuyên này cũng giống như lời khuyên "Hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ!". Biết hút thuốc là có hại, nhưng ta vẫn không bỏ được. Biết mua tiêu sản là không tốt cho sức khoẻ tài chính, nhưng ta vẫn cứ thích mua. Theo Linye, Bạn cũng không cần quá khắt khe với bản thân để rồi bỏ qua toàn bộ những thứ "quyến rũ" khác trong cuộc sống. Bạn chỉ đừng nên quá say mê tiêu sản mà bỏ quên đi nhiệm vụ xây dựng cột tài sản của mình. Bạn có thể có tiêu sản, nhưng trước hết, hãy tạo ra tài sản và dùng thu nhập từ tài sản đó để mua tiêu sản bạn thích. Đây chính là phần thưởng mà bạn xứng đáng được nhận sau những nỗ lực xây dựng cột tài sản của bạn.

Để có thể kiểm soát tốt dòng tiền, giúp bạn phân bổ, cân đối hợp lý thu nhập cho các khoản chi tiêu sinh hoạt, đầu tư hiện tại, không bị quá sa đà về 1 thái cực nào đó làm hỏng đi ý nghĩa của cuộc sống tươi đẹp này, Robert Kiyosaki đã giới thiệu mô hình 3 ống heo giữ tiền để phân chia ngân sách tài chính của bạn thành 3 phần cho 3 mục đich khác nhau trong cuộc sống. Đó là chú heo sinh hoạt, heo đầu tư và heo từ thiện đại diện cho 3 nguồn ngân sách sinh hoạt, ngân sách đầu tư và ngân sách từ thiện của bạn. Ý nghĩa của mô hình này là khi phát sinh thu nhập, bạn nên chia khoản thu nhập này thành 3 phần để nộp vào 3 ống heo nói trên. Tỷ trọng phân bổ cho từng ngân sách là tuỳ thuộc vào tình hình tài chính hiện tại và mục tiêu tài chính tương lai của mỗi cá nhân.

Ngân sách sinh hoạt là khoản tiền dùng cho các mục đích chi tiêu cho sinh hoạt cá nhân, gia đình, kể cả các việc mua các tiêu sản. Ngân sách đầu tư là khoản tiền dùng đầu tư vào các tài sản sinh lợi nhằm mục tiêu gia tăng thu nhập trong tương lai. Ngân sách từ thiện là khoản tiền bạn dùng để làm từ thiện :)). Dẫu biết kiếm tiền thật vất vả, nhưng hãy nghĩ là mình vẫn còn may mắn hơn nhiều số phận bất hạnh trong đời là vẫn còn có thể vất vả để kiếm tiền và kiếm được tiền. Hãy dành một phần thu nhập để đáp lại sự may mắn đó và góp phần giúp đời tươi đẹp hơn.

Có lẽ đến đây, bạn đã có thể hình dung được mô hình quản lý tiền cho bản thân mình rồi. Chia nguồn thu nhập của mình thành 3 phần. Một phần dành cho chi tiêu, hưởng thụ cuộc sống hiện tại, một phần dành cho đầu tư, mua sắm các tài sản nhằm tạo thêm thu nhập trong tương lai và một phần còn lại để "lại quả" cho đời. Có thể bạn dùng nhiều loại phần mềm, công cụ quản lý khác nhau để kiểm soát dòng tiền, nhưng triết lý quản lý chỉ có một để giúp bạn phát triển bền vững.

Linye

Tài chính cá nhân là gì? Tại sao bạn cần phải quản lý tốt dòng tiền?

Không khác gì doanh nghiệp, mỗi cá nhân, gia đình cũng giống như một chủ thể kinh tế, cũng có thu nhập, chi tiêu, đầu tư... cũng có các mục tiêu trong ngắn hạn, trung hạn, dài hạn, cũng phải đối mặt với những rủi ro trong cuộc sống. Trong khi doanh nghiệp lúc nào cũng có hệ thống sổ sách kế toán ghi chép, thống kê và các công cụ quản trị về mặt tài chính doanh nghiệp để đảm bảo hiệu quả hoạt động thì ít có cá nhân, gia đình có điều kiện, kinh nghiệm hoặc ít nhất là hiểu biết về quản lý tài chính cá nhân để kiểm soát tình hình tài chính của bản thân, gia đình.

Theo wikipedia, tài chính cá nhân là ứng dụng những nguyên tắc tài chính vào những quyết định về tiền bạc của một cá thể hoặc một gia đình. Nó chỉ ra phương thức để những cá thể/ gia đình đó hoạch định ngân sách, tiết kiệm, kiếm tiền và tiêu tiền theo thời gian, có tính toán đến những rủi ro về tài chính và những kế hoạch trong cuộc sống tương lai. Nói nôm na là những hoạt động có liên quan đến tiền của bạn để giúp bạn đạt được các mục tiêu mong ước tương lai.

Nếu bạn search từ "Quản lý tài chính cá nhân" trên mạng internet, bạn sẽ nhận được một loạt bài viết về các bí quyết để cải thiện tài chính cá nhân như hãy tiết kiệm, cắt giảm chi tiêu, hãy quản lý tiền bạc, hãy lên kế hoạch ngân sách, trả bớt nợ... Vâng, đó là những lời khuyên phổ biến khi bàn về tài chính cá nhân nhưng cũng rất chung dung. Thông thường, khi bốc đồng, nhiều người thường ngay lập tức lên ngay một loạt các kế hoạch về tài chính cho bản thân để rồi dần chìm vào quên lãng do không biết bắt đầu từ đâu hay không đánh giá được sự biến chuyển để có hành động điều chỉnh cho phù hợp. Vấn đề ở đây là làm sao bạn có thể đưa ra các hành động cụ thể nếu như bạn không biết tình trạng tài chính hiện thời của mình như thế nào? thu nhập hàng tháng của mình bao nhiêu? từ những nguồn nào? chi tiêu ra sao? nhiều hay ít? giá trị các khoản đầu tư hiện nắm giữ? lãi hay lỗ?... Do đó, trước khi bắt đầu có những kế hoạch tài chính cho riêng mình, bạn cần phải thiết lập hệ thống ghi chép, thống kê các hoạt động tài chính của bản thân để có thể sử dụng cho các mục đích phân tích, đánh giá và hỗ trợ ra quyết định.

Có thể bạn không am tường gì về lĩnh vực kế toán hoặc từ nhỏ bạn đã chán ghét những con số thống kê, nhưng nếu bạn thực sự quan tâm đến "tiền" của mình, bạn sẽ thực sự cảm thấy thú vị khi làm việc với các con số xuất hiện trong chính cuộc đời thực của mình. Hãy bắt đầu ghi chép lại các khoản thu chi của bản thân, gia đình để có thể đánh giá được tình trạng tài chính hiện thời của bạn và liên tục cập nhật để đánh giá được tiến triển dòng tiền của bạn theo thời gian, từ đó kịp thời có những hành động phù hợp để đạt các mục tiêu tài chính tương lai.

Linye